TIJDREKENING

voor de oorlog in Groningen

Op dinsdagavond 4 januari (1994) rommelde ik door een oude doos en vond daar drie vergeelde kranten. Eentje ervan was de Haagsche Courant van Maandag 21 juli 1969, die geheel gewijd was aan het feit dat de mens zojuist voet gezet had op de Maan! De andere twee waren van 1938. De kranten kwamen uit de nalatenschap van Wim Smits (astroloog/filosoof, overleden te Den Haag in 1985) en terwijl ik me afvroeg of ik de kranten zou bewaren en mijmerde over het feit, dat duizenden Nederlandse gezinnen waarschijnlijk op hun zolders nog heel veel kranten uit de oorlog bewaarden, was er op de televisie -- die ik net had aangezet -- op datzelfde moment opeens een reclamespotje te zien over een herdruk van kranten uit de tweede wereldoorlog, waar je je op kon abonneren! Het fenomeen van synchroniciteit is soms wel heel sterk!

Ik bladerde de kranten eens door om te kijken waarom Wim Smits ze eigenlijk bewaard had en stuitte toen op een voor astrologen interessant artikel. De krant, waarin onderstaand artikel voorkwam, heette: "12 UUR", is gedateerd Dinsdag 24 Mei 1938, verscheen dagelijks en kostte 5 cent. Uitgever: N.V. 12 UUR-editie, gevestigd te Rotterdam, Slagveld 1, Jaargang 1, nummer 135. Nadruk verboden.

"Drie-tijden-stelsel in 1 Gemeente"

Zonderlinge toestanden in het Groningsche binnenland.

Men moet met een Groninger niet over den tijd spreken. Natuurlijk wel over 'den goeden tijd', toen het op tijd plachtte te regenen en droog was en toen het de boeren goed ging, of over 'den slechten tijd van tegenwoordig', nu de boeren steen en been klagen over alles waar een landbouwer maar over klagen kan - en dat is in Groningen heel wat - maar spreek hem niet over De Tijd.

De Tijd is voor een Groninger boer de Oude Tijd, zooals wij die 's winters hebben, netjes met de zon mee, en niet de wonderlijke tijd van de 'stadjers', die een loopje met de zon nemen om 's avonds een beetje meer licht te hebben. Er komt de laatste jaren steeds meer begrip tusschen het platteland eenerzijds en de stad aan den anderen kant, maar die zomertijd vergeeft de boer den 'stadjer' nooit. Want een mensch kan zich desnoods nog aan een andere tijdindeeling aanpassen, de koeien evenwel niet. Een koe wil op zijn tijd gemolken worden, en de kippen hebben op denzelfden tijd honger in den zomer en in den winter. Zij trekken zich van de menschenklok niets aan.

Bovendien wanneer de boer nu den zomertijd zou volgen, dan moest hij een uur eerder opstaan om alles op denzelfden tijd te kunnen doen en dan is het lang nog te nat van de dauw. Immers als hij om zes uur opstaat is het in de natuur pas vijf uur.
Men zou kunnen zeggen, waarom neemt de boer den zomertijd niet aan en doet alles een uur vroeger? Maar dan vergeet men, hoe wij menschen ons op de klok ingesteld hebben, zoo zelfs, dat wij ons er niet meer los van kunnen maken. Men kan van een boerenknecht niet verlangen, dat hij 's avonds terwijl het nog geheel licht is om negen uur naar bed gaat, omdat hij den volgenden morgen een uur eerder op zou moeten dan anders, terwijl de klok het hem niet duidelijk maakt. Heeft men nieuwen tijd, dat is zomertijd, dan moet men er ook naar leven, dat gaat niet anders.

Zoo gaat men dus om vier uur uit Groningen weg en is om half vier in Stedum. Dat wil zeggen per auto. Want gaat men met den trein, dan is men om half vijf in Stedum aan het station en om kwart voor vier op de plaats waar men in het dorp zijn moet. In de gemeenten die uit meer dorpen bestaan is het nog vreemder. In de gemeente Slochteren bijvoorbeeld heeft men drie tijden. Te Overschuld den ouden wintertijd, te Borgweg den zomertijd, een uur later dus. Alsof dit nog niet lastig genoeg was, heeft men in beide dorpen - en in een enkel ander - er nog wat anders op gevonden, daar heeft men den gulden middenweg genomen, dus een half uur tusschen de beide uitersten, een soort van midden-Europeeschen tijd...

 

Wanneer nu Jantje te laat op school kwam, was de brug niet open geweest en had ook de haan zich niet verslapen, maar dan had Jantje een anderen tijd dan de meester. De meesters echter, ook niet dom, staken de hoofden bij elkaar en maakten de afspraak, dat alle scholen den half-urigen tijd zouden aannemen. Dat hielp wel wat, maar niet voldoende, want de klok bij Jantje thuis staat natuurlijk toch weer anders.

Men heeft ons doen willen geloven, dat er heel wat verkeeringen in Slochteren afgeraakt zijn, omdat de jongens en meisjes zich niet aan hun afspraken hielden. Of de een, of de ander stond een uur of een half uur voor niets te wachten, omdat er niet duidelijk afgesproken was met welken tijd men zou rekenen. Wat kan men anders verwachten van drieerlei tijd in 1 gemeente?

Stel den afstand tusschen Borgweg en Slochteren, gelijk aan Overschuld en Slochteren, gelijk aan Sans souci-Slochteren = 1 1/2 uur gaans. Heeft een jongmensch afgesproken om 4 uur in Slochteren te zijn, dan moet hij uit Sans souci (plaats met middel-Europeeschen tijd) om 3 uur, uit Borgweg (zomertijd) half vier, uit Overschuld (oude tijd) half drie! Knappe tijdmeesters en rekenbollen moeten de boeren in de Groningsche binnenlanden ongetwijfeld zijn. Maar de schoolmeesters zijn te beklagen!

Over den ernstigen kant van het vraagstuk zou nog heel wat te zeggen zijn, al is de strijd er omheen de laatste jaren geluwd, en hoort men alleen in ons parlement nog wel eens een stem er tegen, de stem van den roepende in de woestijn...

Joyce Hoen DF Astrol S (©)

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in "Astrokring" jaargang 11, no. 3, juni-juli 1994